Okul Yöneticilerinin Motivasyonunu Zorlayan Etkenler

Yönetici motivasyonu ve okul yaşamı

Okul müdürü veya yöneticisinin ruh hali ve motivasyonu, tüm okula dalga dalga yayılır. Lider güler yüzlü, enerjik ve tutkuluysa, bu atmosfer öğretmen odasından sınıflara kadar hissedilir. Tersi durumda, eğer yönetici yılgın, stresli ve isteksizse, bu negatif enerji de ne yazık ki okulun geneline sirayet eder. Bu yüzden denir ki “Yöneticinin motivasyonu, okulun motivasyonudur.”

Eğitim sistemi içinde yöneticiler adeta orkestra şefidir; onların temposu hızlanırsa ekip de hızlanır, yavaşlarsa ekip de temposunu kaybeder. Dolayısıyla, bir okul yöneticisinin kendi motivasyonunu koruması, sadece kişisel bir iyi oluş meselesi değil, kurumsal bir gerekliliktir.

Ancak okul yöneticiliği, doğası gereği yüksek stres barındıran bir görevdir. Bir yandan öğrenci başarıları ve disiplin meseleleri, diğer yandan öğretmenlerin ihtiyaçları ve velilerin beklentileri arasında denge kurmaya çalışırlar. Üstüne bir de bürokratik yük ve resmi makamların talepleri eklenince, yöneticiler çoğu zaman taşınması zor bir yük altındadır.

Bu veriler, yöneticinin motivasyonunu koruma konusunun ne kadar hayati olduğunun altını çizer. Yöneticinin düştüğü bir kurumda, diğer herkesin ayakta kalması zordur.

Pozitif tarafından bakarsak, motivasyonu yüksek ve dayanıklı yöneticiler, karşılaştıkları zorluklara rağmen okullarını başarıyla ileriye taşıyabiliyor. Psikolojik dayanıklılık dediğimiz özellik, burada devreye giriyor. Motivasyonunu koruyabilen, esneklik gösterip zorluklardan güçlenerek çıkabilen yöneticiler, sadece kendilerine değil okullarına da kazandırıyorlar. O halde, bir okul yöneticisi kendi moralini yüksek tutmayı nasıl başarabilir? İşte bu noktada, bazı risklerin farkında olup stratejiler geliştirmek gerekiyor.

Motivasyonu Baltalayan Üç Temel Engel

Okul yöneticilerinin motivasyonunu koruyabilmesi için öncelikle bu süreci tehdit eden risklerin analiz edilmesi gerekmektedir:

1. Tükenmişlik

Okul yöneticilerinin motivasyonunu baltalayan en büyük risklerin başında tükenmişlik sendromu gelir. Sürekli yüksek tempoda çalışmak, her cepheden gelen talepleri karşılamaya çalışmak, kendi sağlığını ve özel yaşamını ihmal etme pahasına koşturmak bir süre sonra bedelini ödetir. Tükenmişlik yaşayan bir yönetici, başlangıçta büyük bir şevkle yaptığı işi artık otomatik pilota bağlamış, duygusal olarak boşalmış halde bulabilir kendini. Sabah okula adımını attığında içinden “Bugün de bitse de gitsek” diyorsa, bu tehlike çanlarının çaldığı anlamına gelir. Tükenmiş bir lider, ne öğretmenlere ilham verebilir ne de öğrencilere örnek olabilir; onun için her şey griye boyanırsa, okulda renk kalmaz.

2. Yalnızlık Hissi

Bir diğer sinsi risk, yalnızlık hissidir. “Zirvede tek başına olmak” deyimi, okul müdürleri için acı bir gerçeklik olabilir. Okulda herkes yöneticiyi güçlü, dayanıklı görmek ister; sanki onun derdi, zayıflığı olamazmış gibi bir algı vardır. Bu da yöneticiyi çoğu zaman duygularını ve endişelerini içine atmaya iter. Oysa bu yaklaşım, yöneticiyi içsel bir yalnızlığa sürükler. Kimseyle dertleşememek, yardım isteyememek, her şeyi tek başına yüklenmek bir süre sonra dayanılmaz bir izolasyon hissine yol açar. Kimi müdür, kendi okulunda bile samimi bir sohbete hasret kalır; çünkü herkes onu “müdür” kimliğiyle gördüğü için doğal iletişim zorlaşır. Yalnız bir lider, karanlıkta yol almaya çalışan bir gemi kaptanı gibidir – motivasyonunu sürdürecek içsel ışığı bulmakta zorlanır.

3. Kronik Baskı

Üçüncü büyük risk de baskıdır. Okul yöneticileri, hem altlarından hem üstlerinden baskı görür. Bir tarafta eğitim otoritelerinin hedefleri, sınav başarı baskıları, mevzuat yükü; diğer tarafta velilerin talepleri, toplumun beklentileri vardır. İki ateş arasında kalan yönetici, sürekli kendini birilerine hesap verir halde bulabilir. Bu kronik baskı hali, stres düzeyini tavan yaptırır. Stres yönetimi iyi yapılamazsa öfke patlamaları, karamsarlık veya karar almada tereddüt gibi sonuçlar doğurur. Ayrıca, “Okulunda her şey mükemmel olmalı” şeklindeki mükemmeliyetçi baskı da yöneticiyi yıpratır. Oysa her şey her zaman mükemmel olamaz ve bunun olağan olduğunu kabul etmemek, motivasyonu yiyip bitirir.

Sonuç

Özetle; tükenmişlik, yalnızlık ve baskı üçgeni, okul yöneticisinin motivasyonunu tüketen bir kara delik gibidir. Bu risklerin farkına varmak, onları erken safhada tespit etmek ve önlem almak şarttır. Aksi takdirde, bir okulun direksiyonunda enerjisi kalmamış bir kaptan ile yola devam etmek zorunda kalınabilir ki bu da kaçınılmaz olarak okulun performansına yansır. Yöneticinin kendi motivasyonunu koruması; sadece bir bireysel tercih değil, orkestrasının temposunu belirleyen şefin en büyük sorumluluğudur. Unutulmamalıdır ki; sağlıklı bir okul iklimi, sağlıklı ve motive bir liderle başlar.